بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب

کیفیت آب شرب شهری در بسیاری از مناطق به دلیل فرسودگی خطوط انتقال، نوسانات سفره های زیرزمینی و کلرزنی های مداوم، همواره با چالش املاح سنگین و ذرات معلق روبرو است. استفاده از سیستم های تصفیه آب اسمز معکوس خانگی به یک ضرورت انکارناپذیر در تامین سلامت خانواده ها تبدیل شده است. با این حال دستگاه تصفیه آب یک سامانه ایستا نیست که تنها با یک بار خرید و راه اندازی تا ابد بدون افت راندمان کار کند. عملکرد این مجموعه منوط به سلامت و ظرفیت جذبی کارتریج های تعبیه شده در مراحل مختلف آن است. در این میان شناخت بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب نقشی تعیین کننده در حفظ بهداشت آب مصرفی و جلوگیری از سوختن زودهنگام قطعات مکانیکی مانند پمپ و شیر برقی دارد. در این مقاله به بررسی تخصصی کارکرد هر فیلتر، نشانه های اشباع و راهنمای دقیق زمان بندی تعویض آن ها می پردازیم.

ساختار مرحله ای سیستم اسمز معکوس و اهمیت زمان بندی

دستگاه های استاندارد تصفیه آب خانگی معمولا بر مبنای فرآیند اسمز معکوس در پنج تا هفت مرحله به تفکیک آلاینده ها می پردازند. هر فیلتر وظیفه به خصوصی در حذف طبقه خاصی از ناخالصی ها بر عهده دارد. فیلترهای پیش تصفیه ذرات درشت و مواد شیمیایی اکسیدکننده مانند کلر را حذف می کنند تا بستر را برای ورود آب به فیلتر حساس و گران قیمت ممبران مهیا سازند. اگر یکی از مراحل پایین دستی دچار گرفتگی یا اشباع شود، بار آلودگی بلافاصله به مرحله بعد تحمیل می شود. این وابستگی متوالی ایجاب می کند که بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب خانگی برای هر پله به صورت مجزا تعریف و دنبال شود تا تعادل هیدرولیکی دستگاه به هم نخورد.

فیلتر مرحله اول الیافی پروپیلن پنج میکرون

اولین سد دفاعی در ورودی دستگاه، کارتریج الیافی پلی پروپیلن فشرده است. ساختار این فیلتر از رشته های درهم تنیده پلیمری تشکیل شده که ذرات معلق فیزیکی مانند شن، ماسه، لجن، گل و لای و زنگاب لوله های فرسوده را تا قطر پنج میکرون به دام می اندازد. از آنجا که هوزینگ مرحله اول در بیشتر مدل ها شفاف است، تغییر رنگ این فیلتر به آسانی قابل مشاهده است.

الیاف سفیدرنگ این کارتریج به مرور زمان با جذب گل و املاح به رنگ زرد، نارنجی و در نهایت قهوه ای سوخته تغییر می یابد. بازه استاندارد کارکرد این فیلتر بین سه تا شش ماه متغیر است. در صورتی که ورودی ساختمان آب چاه باشد یا شبکه شهری دچار شکستگی و افتادگی گل شود، این مدت زمان به زیر دو ماه تقلیل می یابد. تاخیر در تعویض این فیلتر افت دبی شدیدی ایجاد کرده و سبب خفگی ورودی پمپ دستگاه می شود.

فیلتر مرحله دوم کربن فعال گرانول

پس از حذف ذرات درشت، آب به فیلتر کربن فعال گرانولی می رسد. متریال اصلی این کارتریج، دانه های کربن فعال تولید شده از پوست سخت نارگیل یا زغال چوب است که سطحی متخلخل با بار الکترواستاتیک بالا دارد. هدف اصلی این بخش، حذف گازهای شیمیایی فرار، مواد آلی حل شده، طعم نامطبوع، بوی بد و از همه مهمتر، کلر آزاد موجود در شبکه شهری است. 

کلر یکی از ویرانگرترین عناصر شیمیایی برای ساختار پلی آمیدی فیلتر ممبران است و در صورت عبور، ممبران را در مدت چند هفته ذوب و سوراخ می کند. کربن فعال ظرفیت جذبی مشخصی دارد و پس از اشباع شدن، نه تنها کلر را جذب نمی کند بلکه ممکن است آلاینده های ذخیره شده را با فشار آب پس بزند. به همین دلیل بررسی بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب برای مرحله دوم معمولا بین چهار تا شش ماه در نظر گرفته می شود و نباید بیش از این سقف زمانی به تعویق بیفتد.

فیلتر مرحله سوم کربن بلاک فشرده

مرحله سوم مکمل مرحله دوم است و از کربن به صورت بلوک یکپارچه با ساختاری متراکم تر تشکیل شده است. این فیلتر علاوه بر تکمیل فرآیند حذف کلر و باقی مانده سموم آفت کش، ذرات کربنی ریزی را که ممکن است از فیلتر مرحله دوم شسته و خارج شده باشند، به دام می اندازد تا وارد پمپ و ممبران نشوند.

عمر مفید کربن بلاک همراستا با فیلتر دوم بین چهار تا شش ماه تخمین زده می شود. چنانچه آب ورودی بوی زننده ای داشته باشد، این فیلتر سریع تر اشباع می شود. عدم تعویض به موقع فیلتر سوم، آسیب های جبران ناپذیری به روزنه های بسیار باریک ممبران وارد می کند.

فیلتر مرحله چهارم ممبران اسمز معکوس قلب تپنده سیستم

 ممبران حساس ترین، گران ترین و کلیدی ترین جزء در دستگاه های تصفیه به شمار می رود. این فیلتر از چندین لایه غشای نیمه تراوا از جنس کامپوزیت نازک پلی آمید ساخته شده است که روزنه های آن قطری در حدود یک ده هزارم میکرون دارند. ممبران تنها به مولکول های خالص آب اجازه عبور می دهد و تمامی نمک های محلول، فلزات سنگین مانند سرب، جیوه، آرسنیک، نیترات، نیتریت و باکتری ها را پس زده و به سمت مجرای فاضلاب هدایت می کند.

عمر مفید ممبران وابستگی بالایی به عملکرد فیلترهای پیش تصفیه دارد. اگر مراحل اول تا سوم به موقع تعویض شوند، ممبران می تواند بین یک و نیم تا دو سال بدون افت کیفیت کار کند. با این حال سختی بالای آب منطقه و وجود رسوبات گچی سنگین می تواند این طول عمر را کاهش دهد. اطلاع از افت توان این قطعه نیازمند اندازه گیری دوره ای تی دی اس خروجی با قلم های سختی سنج دیجیتال است.

فیلتر مرحله پنجم پست کربن خطی

 آب پس از خروج از ممبران به دلیل سرعت تصفیه پایین به داخل مخزن ذخیره تحت فشار هدایت می شود. راکد ماندن آب در مخزن به ویژه در فصول گرم می تواند اندکی طعم و بوی آب را تغییر دهد. فیلتر پست کربن که یک کارتریج کپسولی حاوی پودر کربن گیاهی است، به عنوان یک پالایشگر نهایی طعم و بو در مسیر خروجی مخزن به شیر برداشت قرار می گیرد.

 طول عمر این کارتریج معمولا یک سال است. با گذشت این بازه زمانی، کربن خاصیت جذب بوی خود را از دست داده و حتی ممکن است طعم آب کمی کهنه یا پلاستیکی به نظر برسد. لحاظ کردن این بخش در تقویم بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب تضمین کننده طعم مطبوع آب در لیوان مصرفی است.

فیلتر مرحله ششم مینرال یا فیلتر املاح معدنی

 فرآیند قدرتمند اسمز معکوس تقریبا تمام یون ها را از آب جدا می کند؛ این امر باعث می شود سختی آب به زیر سی پی پی ام کاهش یابد که برای نوشیدن روزمره ممکن است کمی تلخ به نظر برسد. فیلتر مینرال حاوی سنگ های کانی معدنی مانند کلسیت و دولومیت است که املاح مفیدی همچون کلسیم، منیزیم و پتاسیم را به مقدار استاندارد و کنترل شده مجددا به آب تصفیه شده اضافه می کند.

 سنگ های درون این فیلتر پس از عبور حجم مشخصی از آب شسته شده و خاصیت یونیزاسیون و انحلال آن ها به اتمام می رسد. عمر مفید فیلتر مینرال بین یک سال تا یک و نیم سال است و پس از آن اثرگذاری خود را بر افزایش سختی مفید آب از دست می دهد.

فیلترهای تکمیلی، قلیایی و اشعه فرابنفش

 در برخی مدل ها فیلتر قلیایی ساز یا لامپ فرابنفش نیز به دستگاه اضافه می شود. فیلتر قلیایی با افزایش سطح پی اچ آب، خاصیت اسیدی آن را تعدیل کرده و شاخص پی اچ را به بالای هفت ممیز پنج می رساند. عمر مفید این فیلتر معمولا یک سال است.

 در سیستم هایی که آب ورودی دارای آلودگی های میکروبیولوژیکی خطرناک یا باکتری ای کولای باشد، لامپ یو وی نصب می شود. طول عمر مفید حباب لامپ اشعه فرابنفش حدود نه هزار ساعت کارکرد معادل تقریبا یک سال است که پس از آن شدت تابش کاهش یافته و خاصیت عقیم سازی میکروب ها افت می کند. محاسبه این موارد در روند بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب برای دستگاه های هفت و هشت مرحله ای الزامی است.

نشانه های هشداردهنده برای تعویض اضطراری فیلترها

 همیشه نباید منتظر فرا رسیدن تاریخ تقویمی ماند؛ گاهی به دلیل تغییرات ناگهانی آب شبکه، علائمی بروز می کند که نشان می دهد زمان تعویض زودتر از موعد فرا رسیده است:

۱. تغییر رنگ واضح فیلتر اول به رنگ قهوه ای تیره یا تشکیل لایه لجن روی بدنه کارتریج.

۲. افت محسوس در فشار و دبی آب خروجی از شیر برداشت روی سینک.

۳. دیر پر شدن مخزن ذخیره و روشن ماندن طولانی مدت پمپ دستگاه بدون خاموش شدن خودکار.

۴. تغییر طعم، تلخی آزاردهنده یا بوی نامطبوع کلر در آب لیوان.

۵. بالا رفتن غیرعادی عدد سختی سنج دیجیتال به بالاتر از صد و پنجاه پی پی ام.

۶. خروج پساب مداوم از شیلنگ درین به داخل لوله فاضلاب حتی زمانی که از دستگاه استفاده نمی شود.

بررسی این علائم تجربی می تواند مانند یک سیستم پایش بلادرنگ عمل کند و شما را در تشخیص بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب یاری نماید.

پیامدهای بی توجهی و به تعویق انداختن تعویض کارتریج ها

 بسیاری از افراد برای صرفه جویی در هزینه، تعویض فیلترها را به تاخیر می اندازند، اما این کار هزینه های بسیار سنگین تری در پی خواهد داشت. اولین پیامد، عبور کلر و تخریب زودهنگام ممبران گران قیمت است. دومین مشکل، فشار بیش از حد به دیافراگم پمپ و ترانس برق دستگاه است؛ وقتی فیلترها کیپ می شوند، پمپ باید ساعت ها یکسره کار کند تا چند لیتر آب تولید کند که این امر به داغ شدن سیم پیچ و سوختن آداپتور می انجامد.

پیامد خطرناک تر، تبدیل شدن فیلترهای اشباع شده به کانون تجمع باکتری ها و قارچ ها است. فیلترهای کربنی که بیش از یک سال عوض نشوند، به محیطی ایده آل برای رشد میکروارگانیسم ها تبدیل می شوند که آب مصرفی خانواده را به منبع بیماری های گوارشی بدل می کند.

 شما می توانید به راحتی در فروشگاه میثم استور برای تعویض فیلتر تصفیه آب خود اقدام کنید.

جدول زمان بندی پیشنهادی برای انواع کارتریج ها

راهنمای گام به گام تعویض اصولی فیلترهای سه مرحله اول

برای انجام صحیح این فرآیند مراحل زیر را دنبال کنید: 

۱. ابتدا شیر ورودی آب دستگاه و شیر آبی رنگ بالای مخزن را ببندید و دوشاخه برق را از پریز جدا کنید.

۲. شیر برداشت روی سینک را باز بگذارید تا فشار داخلی لوله ها تخلیه شود.

۳. با استفاده از آچار مخصوص هوزینگ، محفظه های مراحل یک تا سه را در جهت پادساعتگرد باز کنید.

۴. محفظه ها را با آب و مایع شوینده ملایم به خوبی بشویید تا جلبک ها و رسوبات دیواره پاک شوند.

۵. فیلترهای جدید را درون هوزینگ ها قرار دهید. دقت کنید واشرهای لاستیکی آب بندی در جای خود سالم و صاف باشند.

۶. پیش از بستن مرحله سوم، ورودی آن را باز بگذارید و دستگاه را چند لحظه روشن کنید تا آب سیاه ناشی از گرد کربن مرحله دوم خارج شود و ممبران را کثیف نکند؛ این مرحله بک واش نام دارد.

۷. پس از سفت کردن کامل محفظه ها، آب را به آرامی باز کرده و عدم نشتی از دور رزوه ها را کنترل نمایید.

پایبندی منظم به این جدول زمانی و شناخت بهترین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب تضمین می کند که آب شرب خانه شما در مطلوب ترین شرایط شیمیایی و میکروبی قرار داشته باشد.

تیم فنی و مهندسی پکیج سازان با ارائه خدمات دوره ای، تعویض اصولی فیلترها با کارتریج های اورجینال گیاهی و تست دقیق سختی آب، سلامت پایدار آب شرب شما را تضمین می کند.

سوالات متداول

آیا می توان فیلترهای کثیف شده تصفیه آب را شست و دوباره استفاده کرد؟

خیر. الیاف داخلی فیلتر اول ذرات گل را در لایه های درونی خود به دام می اندازند که با شستشوی سطحی پاک نمی شود. فیلترهای کربنی نیز از طریق پیوندهای شیمیایی ناخالصی ها را جذب می کنند و پس از پر شدن فضاهای خالی، خاصیت خود را از دست می دهند و به هیچ عنوان قابل شستشو یا احیا در منزل نیستند.

چگونه با دستگاه سختی سنج متوجه شویم فیلتر ممبران خراب شده است؟

سختی آب ورودی شهری را اندازه بگیرید و سپس سختی آب خروجی از شیر تصفیه را ارزیابی کنید. یک ممبران سالم باید حداقل هشتاد و پنج تا نود درصد سختی آب را کاهش دهد. اگر تی دی اس آب شهری پانصد باشد و آب تصفیه شده عددی بالاتر از هفتاد یا هشتاد را نشان دهد، ممبران به پایان عمر خود رسیده است.

آیا استفاده از فیلترهای ارزان قیمت غیر استاندارد مشکلی ایجاد می کند؟

بله. فیلترهای ارزان معمولا از زغال سنگ بازیافتی به جای پوست نارگیل استفاده می کنند که می تواند فلزات سنگین مانند آنتراسیت را وارد آب شرب کند. همچنین این فیلترها توانایی حذف کامل کلر را ندارند و در نتیجه سبب سوراخ شدن سریع فیلتر ممبران می شوند.

اگر چند ماه از دستگاه استفاده نکنیم آیا باید فیلترها را تعویض کرد؟

اگر بیش از یک ماه از دستگاه استفاده نکرده اید، آب درون فیلترها و مخزن مانده و بستر مناسبی برای رشد باکتری ها فراهم شده است. در چنین شرایطی بهتر است آب مخزن را دو بار کامل تخلیه کرده و در صورت استشمام بوی ماندگی، فیلترهای پیش تصفیه و پست کربن را تعویض کنید.

چرا بعد از تعویض فیلترها آب تصفیه شده شیری رنگ و کدر است؟

این پدیده کاملا طبیعی است و به دلیل وجود حباب های بسیار ریز هوا در منافذ فیلترهای تازه است. این حباب ها به صورت معلق در آب دیده می شوند و پس از چند ثانیه از بین می روند. پس از عبور چند گالن آب و خروج کامل هوای محبوس شده از سیستم، آب کاملا شفاف خواهد شد.